1969, het Jaar van Jelena 

 

 Boekbespreking op Library Thing 

 

1969, het Jaar van Jelena is een roman over een jonge docent die gaat les geven aan de prille universiteit Limburg. Hij komt terecht in een oorlog tussen de CIA en de KGB en moet intussen met zichzelf, de tijdsgeest en zijn liefdesleven in het reine komen. Het is een vlotte spionagethriller met als extra een verfijnd en met veel ironie geschreven tijdsbeeld van de post mei 68 periode.
Yvan Vanden Berghe is een meesterverteller. Hij kan een goed opgebouwd, spannend verhaal schrijven, dat bovendien heel vlot leest en ook nog goed geschreven is. In zijn vorige roman Mijn Oom Kamiel konden we dat al merken. Het jaar van Jelena is op dat vlak even, zoniet nog meer geslaagd. De spanning is naar het einde toe opgedreven en de korte hoofdstukken zorgen ervoor dat de lezer geboeid verder wil gaan. Zijn Oom Kamiel was een mengeling van veel ontroerende eigen herinneringen en een spannend verhaal dat er doorheen liep. In Het jaar van Jelena is het verhaal niet ondergeschikt aan de autobiografische stukken, maar vloeien ze beide in elkaar over en vormen ze één harmonisch geheel.
Vanden Berghe schets treffend het leven van een jong docent aan de prille universiteit Limburg waar men – tevergeefs zo blijkt uit het boek – een totaal vernieuwend onderwijsconcept nastreeft. De jongfe docent Yvan komt er terecht in het academische milieu uit 1969 waarin mei 68 bnog nazindert en noch de profs, noch de studenten goed weten wat ze met al die idealen moeten aanvangen.
De hoofdfiguur gaat ook door een emotionele rollercoaster wegens een afgesprongen relatie en maakt deel uit van een psychologische praatgroep die in het boek meesterlijk beschreven en gerelativeerd wordt.
Interessant is ook aan het verhaal van de CIA- en KGB-agenten die zeer centraal staan in dit boek. De jonge docent maakt in Rotterdam kennis met de mooie Jelena, half Nederlands, half Oosteuropees. Via haar raakt hij verstrikt in het web van zowel CIA als KGB. Er is ondertussen al heel wat literatuur verschenen en er zijn al tal van interessante analyses geschreven over de rol van de ambassades en culturele diensten van zowel de VS als de USSR in het toenmalige Europa. In deze roman komen die boeken en die artikels tot leven in de personen van de Dr. Cohen en Jelena's geliefde Andrej.
De auteur laat zien hoe Vlaamse intellectuelen door de CIA gestrikt werden met verzorgde ontvangsten en recepties en aantrekkelijke academische reizen naar Amerika, in ruil waarvoor ze begrip moesten hebben voor het Amerikaanse imperialisme.
1969, het Jaar van Jelena is een treffend tijdsbeeld. Een zedenschets van een periode waarin iedereen zoekend was. Mei 68 had ales op zijn kop gezet, maar niemand wist hoe het nu verder moest. Voor wie het heeft meegemaakt, is de beschreven periode 68-70 heel herkenbaar. De auteur beschrijft de tijdsgeest met veel ironie, maar niet met sarcasme. Een karikatuur maakt hij er niet van. ( )

 

Geachte,

 Beste Yvan,

ik ben met plezier uw boekje aan het lezen en ik moet zeggen dat het als opvolger van Oom kamiel best de moeite van het lezen waard is. Ik hoop tegen het weekend er iets over te schrijven, want ik denk dat het, om Karel van het Reve te spreken, vele elementen van een goed boek geeft en het dan nog eens waar weet te maken ook. De verwijzingen lijken soms actueler dan we vandaag zouden denken.

vriendelijke groet,

Bart Haers 

Beste Yvan,

 Ik heb enkele weken geleden je boek in ieder geval gekocht en heb het ondertussen met veel plezier uitgelezen. Ik vond het onderhoudend en spannend. Regelmatig heb ik mij afgevraagd wat feit en fictie was - uiteraard een beetje een misvorming van een historicus.

Prof. dr. Guido Marnef

Universiteit Antwerpen - Departement Geschiedenis

UA-100687733-1